Enflasyon yüzde 400’e dayandı: Venezuela için tarihi dolar kararı

Venezuela'da yıllık enflasyonun yüzde 400 seviyesine ulaşması, para sisteminde köklü değişiklik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Ekonomi Profesörü Steve Hanke, yüksek enflasyon ve bolivardaki sert değer kaybıyla mücadele eden Venezuela için dolarizasyona dayanan yeni bir ekonomik program önerdi. Venezuela Ulusal Meclisi'nin önde gelen üyelerinden birine özel danışman olarak atanan Hanke'nin planına göre ülke, bolivarı tedavülden kaldırarak ABD dolarını resmi para birimi haline getirecek. Venezuela Merkez Bankası da mevcut haliyle ortadan kalkacak. Hanke'ye göre bu adım, hükümet harcamalarını finanse etmek amacıyla para basılması imkanını ortadan kaldırarak enflasyonun kontrol altına alınmasını sağlayabilir. Enflasyon yüzde 400'e ulaştı Hanke, fiyat istikrarının ekonomide toparlanmanın ön koşulu olduğunu savunarak, Venezuela'nın diğer ekonomik sorunlarının çözümünün de enflasyonun kontrol altına alınmasıyla başlayacağını belirtti. Dolarizasyon konusunda daha önce farklı ülkelerde görev alan Hanke, 1999'da Karadağ'ın Yugoslav dinarından Alman markına geçişinde rol oynadı. 2000 yılında Ekvador'un sucreyi bırakarak ABD dolarını benimseme sürecinde de görev yaptı. Daha sonra hiperenflasyonla mücadele eden Zimbabve yönetimine danışmanlık verdi. Gerçekleşme ihtimali yüzde 50-80 Hanke'nin Venezuela'da benzer bir sistemi hayata geçirme girişimi yeni değil. 1990'ların ortalarında önerdiği para kurulu sistemi parlamentoda yeterli desteği bulamamıştı. Ancak bu kez koşulların farklı olduğunu düşünen Hanke, resmi dolarizasyona geçilme ihtimalini yüzde 50 ile yüzde 80 arasında değerlendiriyor. Plan gerçekleşirse Venezuela'nın ölçeği nedeniyle ortaya çıkacak dönüşümün oldukça büyük olacağını belirten Hanke, bunun 1999'da euro'nun piyasaya sürülmesinden bu yana yerel bir para biriminden alternatif para birimine geçişin en büyük örneği olacağını savundu. Venezuelalılar zaten dolara yöneldi Dolarizasyonun önündeki en büyük avantajlardan biri ise sürecin günlük hayatta büyük ölçüde kendiliğinden başlamış olması. Bolivar son bir yılda dolar karşısında yaklaşık yüzde 78 değer kaybetti. Bu nedenle ülkede birçok mal ve hizmetin alışverişinde zaten dolar yaygın biçimde kullanılıyor. Hanke'ye göre devlet çalışanları ile kamu yardımı veya emekli maaşı alanların dışındaki kesimlerde de dolar kullanımı oldukça yaygın. Bu "kendiliğinden dolarizasyon", resmi geçişi kolaylaştırabilecek unsurlardan biri olarak görülüyor. Merkez Bankası ve para politikası tartışması Planın önemli dezavantajları da bulunuyor. Bolivarın kaldırılması Venezuela'nın bağımsız para politikası uygulama imkanından vazgeçmesi anlamına gelecek. Ülkenin faiz ve para politikası dolaylı olarak ABD Merkez Bankasının kararlarına bağımlı hale gelirken, Venezuela Merkez Bankasının finansal krizlerde son kredi mercii olarak hareket etme kapasitesi de ortadan kalkacak. Hanke petrol yatırımlarında sıçrama bekliyor Hanke, dolarizasyonun yalnızca enflasyonu düşürmeyeceğini, Venezuela'nın petrol sektörüne yabancı sermaye girişini de hızlandırabileceğini düşünüyor. Bu konu ülkenin yüksek borç yükü nedeniyle önem taşıyor. Venezuela'nın yaklaşık 250 milyar dolarlık borcunun GSYH'nin yüzde 150'sine karşılık geldiği belirtiliyor. Hanke'ye göre petrol üretimindeki artış, borcun anapara ve faiz ödemelerinde ihtiyaç duyulan dövizin sağlanmasına yardımcı olabilir. Enflasyonun kontrol altına alınmasıyla faizlerin gerilemesi, kredi kullanımının artması ve konut ile özel yatırımların canlanması da beklenen diğer etkiler arasında. Hanke, reformun kısa sürede uygulanması halinde Venezuela ekonomisinin bu yılki daralmanın ardından gelecek yıl yeniden büyümeye geçebileceğini öngörüyor. Kaynak: Dünya Gazetesi